Η Αλβανία κατατάσσεται δεύτερη στην Ευρώπη, αμέσως μετά την Πορτογαλία, ως η χώρα με τα περισσότερα προβλήματα σε ζητήματα ιδιοκτησίας, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2024.
Με δείκτη δικαιωμάτων ιδιοκτησίας 0,80 (σε κλίμακα από 0 έως 1), η Αλβανία παραμένει αρκετά κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανέρχεται στο 0,93. Ο δείκτης αυτός μετρά τη δύναμη και την ασφάλεια του συστήματος ιδιοκτησίας κάθε χώρας, από τη νομική προστασία των ιδιοκτητών και των επενδυτών έως τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων και τη διαφάνεια των δημόσιων μητρώων.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας στην Αλβανία παραμένουν ένα από τα πιο ευαίσθητα και αδύναμα σημεία του θεσμικού πλαισίου. Η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με τους τίτλους ιδιοκτησίας, τον κατακερματισμό των μητρώων, τις μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες και την έλλειψη διαφάνειας στην επαλήθευση εγγράφων.
Παρά τις προσπάθειες ψηφιοποίησης του κτηματολογικού συστήματος και την ενοποίηση των δεδομένων μέσω της Κρατικής Υπηρεσίας Κτηματολογίου, οι μεταρρυθμίσεις προχωρούν με αργό και ανεπαρκή ρυθμό.
Σε σύγκριση με τις γειτονικές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η Αλβανία κατατάσσεται κάτω από τη Βόρεια Μακεδονία (0,81) και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (0,82). Αντίθετα, η Σερβία (0,88) και το Μαυροβούνιο (0,90) έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, χάρη στην ψηφιοποίηση των μητρώων και την ενίσχυση των μηχανισμών δικαστικής προστασίας για τους ιδιοκτήτες.
Η σύγκριση με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ακόμη πιο ενδεικτική:
- Γερμανία: 0,97
- Ισλανδία: 0,96
- Ισπανία: 0,95
Οι χώρες αυτές αποτελούν πρότυπο ασφάλειας και διαφάνειας, με πλήρως ψηφιοποιημένα συστήματα, ανιχνεύσιμες συναλλαγές και αποτελεσματική δικαστική προστασία.
Η διαφορά των 15–20 ποσοστιαίων μονάδων ανάμεσα στην Αλβανία και τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες υπογραμμίζει την ανάγκη για βαθιές νομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις.
Ο δείκτης της Παγκόσμιας Τράπεζας καλύπτει το δικαίωμα απόκτησης, κατοχής, κληρονόμησης και πώλησης ιδιωτικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης της γης, ενώ λαμβάνει υπόψη πιθανούς περιορισμούς που επιβάλλονται από το κράτος, τα έθιμα ή τις κοινωνικές και θρησκευτικές πρακτικές.
